Na drie jaar onderzoek en restauratie is de Triptiek van de Kruisafneming (omstreeks 1455-1460) van de Leuvense schilder Dieric Bouts opnieuw in ere hersteld. In 2023 verliet dit topwerk van de Vlaamse primitieven na meer dan vijf eeuwen zijn bewaarplaats in de Koninklijke Kapel (Capilla Real) van de kathedraal van Granada en verhuisde tijdelijk naar België voor een grootschalig conservatieproject onder leiding van het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK). Het Fonds Léon Courtin-Marcelle Bouché steunde het project dat grotendeels gefinancierd werd door het Vlaamse Gewest.

Bouts dichter dan ooit bij het publiek

In juni 2026 keerde het drieluik terug naar de Koninklijke Kapel (Capilla Real) van de kathedraal van Granada. Daar loopt tot en met 30 september 2026 een bijzondere tentoonstelling, waarin de 3 panelen centraal staan. De tentoonstelling kwam tot stand met de wetenschappelijke medewerking van M Leuven en het KIK. Ook het onderzoeksproject en de conservatie- en restauratiebehandeling worden er belicht.

Een meesterwerk van de Vlaamse primitieven

Het werk bestaat uit drie panelen: centraal de Kruisafneming, links de Kruisiging en rechts de Verrijzenis. Deze triptiek werd in de 19e eeuw aan Bouts toegeschreven en ondanks de stilistische verschillen met de andere werken van de meester werd dit vervolgens nooit meer in vraag gesteld. Het onderzoeksproject heeft hier nu meer duidelijkheid over gebracht. Wie de opdrachtgever was, blijft een groot vraagteken. Maar zeker is dat koningin Isabella I van Castilië het werk aankocht. Na haar overlijden in 1504 kreeg het drieluik een prestigieuze plaats in haar grafkapel, de Koninklijke Kapel van de kathedraal van Granada.

Een grondige wetenschappelijke analyse

Met behulp van geavanceerde wetenschappelijke technieken werd de geschiedenis, de samenstelling en de conservatietoestand van de triptiek onder de loep genomen. Uit de analyses blijkt dat het werk doorheen de eeuwen heel wat aanpassingen heeft gekend. Zo was het middenpaneel sterk beschadigd aan de naden tussen de houten planken. Bovendien bleek het in het verleden meermaals geretoucheerd te zijn. Dankzij macro-XRF scanning (MA-XRF) konden de restaurateurs aanpassingen uit de 19e eeuw aan het licht brengen, waaronder de aanwezigheid van zinkhoudende pigmenten. Dit onderzoek maakte het mogelijk om de originele lagen duidelijk te onderscheiden van de recentere overschilderingen.

Een minutieuze restauratie

De restauratie bestond uit een bijzonder nauwkeurige verwijdering van de gele vernislagen en de overschilderingen die het originele palet van de schilder verhulden. Laag na laag hebben de restaurateurs de lichtrijke nuances van het werk opnieuw tot leven gebracht. De landschappen vertonen opnieuw diepte en de weefsels kregen hun schitterende kleuren terug, terwijl de gezichten en architecturale elementen opnieuw het verfijnde vakmanschap van Bouts tonen. Om bepaalde hiaten op te vullen, baseerden de experts zich op een oude, maar bijzonder waarheidsgetrouwe kopie van de triptiek die in het Museo del Patriarca in Valencia wordt bewaard.

Het Fonds Léon Courtin-Marcelle Bouché

Dit opmerkelijke project kreeg de steun van het Fonds Léon Courtin-Marcelle Bouché, beheerd door de Koning Boudewijnstichting, dat actief bijdraagt aan het behoud van uitzonderlijk kunstpatrimonium.